„Unia Lubelska do dziś zdumiewa swoim rozmachem, swoją wielkością i swoim nowatorstwem”. Uroczystości z okazji 450-lecia Unii Lubelskiej w Wilnie z udziałem Marszałka Sejmu

W dniach 6-7 lipca br. marszałek Sejmu Marek Kuchciński przebywał w stolicy Litwy. Głównym punktem wizyty było otwarcie wystawy „Lublin – miasto Unii Litewsko-Polskiej w Muzeum Narodowym – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich. Marek Kuchciński uczestniczył również w uroczystościach rocznicowych akcji Armii Krajowej „Ostra Brama” organizowanych przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Kalwarii Wileńskiej. W wydarzeniu po raz pierwszy wzięła udział delegacja parlamentu litewskiego na czele z posłem Emanuelisem Zingerisem.

– Unia Lubelska do dziś zdumiewa swoim rozmachem, swoją wielkością i swoim nowatorstwem. Oparta była na fundamentalnej zasadzie, która przesądziła o jej sukcesie. Tą fundamentalną zasadą była dobrowolność i równoprawność, którą najpełniej definiowało pochodzące z tamtych czasów zawołanie „wolni z wolnymi, równi z równymi” – mówił podczas inauguracji ekspozycji w Muzeum Narodowym – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich marszałek Kuchciński. Ekspozycja objęta jest honorowym patronatem Marszałka Sejmu i Przewodniczącego Seimasu.

Marszałek zauważył, że czynnikiem, który zespalał nowo powołany związek państwowy i czynił go tak silnym, była identyfikacja obywateli ze swoim państwem. – Powstała wspólnota duchowa, kulturalna, wspólnota wiary i wartości. Wyzwoliła ona prawdziwe moce twórcze i budziła podziw sąsiadów. Ale przede wszystkim dawała naszym przodkom bezpieczeństwo – stwierdził Marek Kuchciński.

– Blisko 400 lat po zawarciu Unii Lubelskiej narody Europy przystąpiły do tworzenia nowej wartości, która następnie rozwijała się i stała się swojego rodzaju sukcesorem Unii Lubelskiej. To Unia Europejska, w skład której wchodzimy my, a do czego dążą niektórzy z naszych sąsiadów. W tamtych czasach wspólne państwo wyzwoliło w nas myślenie wspólnotowe i sojusznicze. I mimo, że Unia nie istnieje już w sensie prawnym, myślenie to wciąż jest obecne i przyczynia się do zacieśniania naszej współpracy dwustronnej, regionalnej i europejskiej oraz więzi sojuszniczych w ramach NATO. Uważamy to za bezpośrednie dziedzictwo wielkiej Unii Lubelskiej – ocenił Marszałek Sejmu.

W ramach ekspozycji w Muzeum Narodowym – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich zaprezentowano obraz Jana Matejki, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy w historii pt. „Unia Lubelska”. Dzieło powstało w 300. rocznicę podpisania Unii Polsko-Litewskiej. Przedstawia moment uroczystego odczytania i zaprzysiężenia dokumentu.

– Istotą Rzeczypospolitej Obojga Narodów była równoprawność Litwy w Unii, gdzie nastąpiło spotkanie i połączenie obu państw w dziedzinie parlamentaryzmu, polityki zagranicznej, obronnej, walutowej. Dlatego jesteśmy dziś w Wilnie z wielkim dziełem Jana Matejki, które łączy w sobie wszystkie możliwe płaszczyzny. Jest monumentalnym dziełem dokumentującym to wielkie wydarzenie. Ukazuje relacje polsko-litewskie, ukoronowane zawarciem Unii, jako pewną ciągłość i proces, ponieważ niektóre z postaci z obrazu nie żyły już w momencie zawierania Unii, ale swoim życiem przyczyniły się do jej finalizacji. Udział Króla, Prymasa, Duchowieństwa i wielkich postaci obojga narodów, a nade wszystko krzyża pokazuje, że jest to dzieło wielkie – mówił o dziele Jana Matejki marszałek Kuchciński.

W swoim przemówieniu Marszałek Kuchciński nawiązał również do obchodzonego na Litwie 6 lipca Dnia Państwowości-Dnia Koronacji Króla Mendoga. – 450 lat temu zawarliśmy związek państwowy z Litwą, patrząc w przyszłość, ale szanując również jej dziedzictwo. Dzisiaj, w Dniu święta Litewskiej Państwowości chcemy pokłonić się temu dziedzictwu i uczcić moment, w którym narodziła się Litwa jako zjednoczone państwo. To dzień w którym na skroniach księcia Mendoga spoczęła królewska korona, co było informacją dla sąsiadów i Europy, że naród litewski zajmuje należne mu miejsce w świecie zachodnim. W tym dniu dumy i radości pragnę złożyć narodowi litewskiemu życzenia wszelkiej pomyślności – oświadczył Marszałek Sejmu.

Z kolei przewodniczący litewskiego Seimasu Viktoras Pranckietis podkreślił, że hasło wolności i wspólnoty pozostaje ciągle aktualne. – „Nawet gdy po 200 latach utraciliśmy swe państwo, obywatele Rzeczypospolitej Obojga Narodów w powstaniach listopadowym i styczniowym stanęli do wspólnej walki z hasłem: „Za naszą i waszą wolność” – mówił Viktoras Pranckietis.

-Rozumiemy, że działając wspólnie, możemy osiągnąć więcej, być bardziej bezpiecznymi – zaznaczył Przewodniczący Seimasu, dziękując równocześnie za możliwość pokazania obrazu „Unia Lubelska” w Wilnie i możliwość wzięcia udziału w obchodach 450. rocznicy podpisania Unii Lubelskiej, które odbyły się 30 czerwca w Lublinie.

W uroczystości otwarcia wystawy wziął udział również prezydent elekt Republiki Litewskiej Gitanas Nauseda. Podczas spotkania z przedstawicielami mediów marszałek Sejmu Marek Kuchciński odniósł się do spotkania z Gitanasem Nausedą. – Przede wszystkim pogratulowałem Panu Prezydentowi zwycięstwa i tej okoliczności, że cztery dni po zaprzysiężeniu przybędzie do Warszawy z pierwszą wizytą. To jest bardzo symboliczna sprawa – zaznaczył Marek Kuchciński.

W sobotnie popołudnie, tuż przed otwarciem wystawy, marszałek Sejmu Marek Kuchciński wziął udział uroczystościach poświęconych 75. rocznicy akcji Armii Krajowej „Ostra Brama”, w Kalwarii Wileńskiej. To największe jak dotąd uroczystości rocznicowe Operacji „Ostra Brama” z udziałem …Wojsko Polskie, weteranów z Polski, Litwy, Białorusi oraz innych państw, działaczy opozycji antykomunistycznej, harcerzy,… organizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. O wyjątkowym charakterze tegorocznych obchodów świadczy także udział delegacji parlamentu litewskiego, po raz pierwszy w historii.

– Nasze narody mają za sobą, obok dni chwały, również wiele tragicznych wydarzeń, które niszczyły nasze państwa, ich wolność i dorobek. Nie udało się jednak zniszczyć bohaterstwa i niezłomności. Dzisiejsza 75. rocznica operacji wyzwolenia Wilna po kryptonimem „Ostra Brama” jest tego świadectwem. Dlatego pragnę się pokłonić wszystkim uczestnikom tej heroicznej Akcji. Okryła ona Was nieśmiertelną chwałą i weszła na stałe do historii bohaterstwa jako symbol poświęcenia polskiego Żołnierza – mówił marszałek Marek Kuchciński do zgromadzonych w Kalwarii Wileńskiej.

– Dziś jesteśmy wolni i bezpieczni. Staramy się wyciągać właściwe wnioski z historii. Dziś jesteśmy z Litwą we wspólnym sojuszu obronnym, najpotężniejszym na świecie – w NATO. Nasze miejsce jest na zawsze w Europie, do której przynależymy wspólnie od zarania dziejów. Bądźmy zawsze razem i w myśli, i działaniu. Czcijmy naszych bohaterów walki o wolność. Niech spoczywają w pokoju wiecznym, otoczeni naszą czcią, wdzięcznością i modlitwą – podkreślił Marek Kuchciński.

Po uroczystości w Muzeum Narodowym – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich polskie i litewskie delegacje wzięły udział we wspólnym wykonaniu hymnu państwowego Republiki Litewskiej – Tautiška giesmë – wraz ze Światową Wspólnotą Litewską i chórem chłopięcym Ąžuoliukas na Dziedzińcu Głównym Pałacu.

W niedzielę marszałek Sejmu Marek Kuchciński wraz z delegacją uczestniczył we mszy św. w Kościele św. Ducha. Wizytę w Wilnie zakończyło złożenie wieńca na Mauzoleum Matki i Serca Syna na Rossie. Spoczywa tam Maria Piłsudska, obok złożono w kryształowej urnie serce jej syna Józefa.

fot. Marta Marchlewska

Przemówienie marszałka Sejmu:

Wystąpienia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Pana Marka Kuchcińskiego

 na uroczystej ekspozycji obrazu Jana Matejki „Unia Lubelska” w Wilnie, 6 lipca 2019 r.

Panie Przewodniczący Sejmu Republiki Litewskiej,

Wielce Szanowny Panie Prezydencie Elekcie,

Szanowny Panie Prezydencie,

Wielce Czcigodny Księże Arcybiskupie,    
Szanowni Panowie Ministrowie, Państwo Posłowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej,

Szanowny Panie Generale Dowódco Garnizonu Warszawy,    
Szanowny Panie Kanclerzu Kapituły Orła Białego,

Szanowny Panowie  Dyrektorzy,      
Panie i Panowie,

Jest dla mnie zaszczytem, że mogę być dzisiaj w Wilnie
i reprezentować Sejm RP w dniu upamiętniającym wielkie wydarzenie
w historii Litwy.

450 lat temu zawarliśmy związek z Litwą, patrząc w przyszłość, ale szanując również nasze dziedzictwo. Dzisiaj, w Dniu święta Litewskiej Państwowości chcemy pokłonić się temu dziedzictwu
i uczcić moment, w którym narodziła się Litwa jako zjednoczone państwo. To dzień, w którym na skroniach księcia Mendoga spoczęła królewska korona, co było informacją ważną dla naszych sąsiadów
na Wschodzie jak i dla całej Europy. Było informacją,  że naród litewski zajmuje należne mu miejsce w świecie, w świecie zachodnim,
w świecie cywilizacji chrześcijańskiej. W tym dniu dumy i radości pragnę złożyć narodowi litewskiemu życzenia wszelkiej pomyślności.

Panie Przewodniczący, Szanowni Państwo,

Istotą Rzeczypospolitej Obojga Narodów była równoprawność Litwy w Unii, gdzie nastąpiło spotkanie i połączenie obu naszych państw w dziedzinie, w sferze parlamentaryzmu, polityki zagranicznej, obronnej i walutowej. Dlatego jesteśmy dziś w Wilnie
z wielkim dziełem Jana Matejki, które łączy w sobie wszystkie możliwe płaszczyzny. Jest to monumentalne dzieło dokumentujące
to wielkie wydarzenie. Ukazuje relacje polsko-litewskie, ukoronowane zawarciem Unii, jako pewną ciągłość i proces.

Proces ponieważ niektóre z postaci z obrazu nie żyły już
w momencie zawierania Unii, ale swoim życiem przyczyniły się do jej finalizacji. Udział Króla, Prymasa, Duchowieństwa i wielkich postaci obojga narodów, a nade wszystko krzyża pokazuje, że jest to dzieło wielkie.

Szanowni Państwo, od tygodnia trwają obchody 450-lecia Unii Lubelskiej. W Polsce uroczystości miały miejsce w Lublinie,
ale również w Warszawie i wielu innych miastach. Bardzo dziękujemy Prezydentowi miasta Lublina za pomoc w tak okazałych uroczystościach.

W uroczystościach centralnych wziął udział Pan Przewodniczący Viktoras Pranckietis. Uczestniczyli w nich również przewodniczący Parlamentów i przedstawiciele parlamentów, których ziemie wchodzą w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów od Mołdawii po Estonię. Towarzyszyły im konferencje, sympozja i dyskusje na temat Unii Lubelskiej, jej źródeł i dziedzictwa.

Unia Lubelska do dziś zdumiewa swoim rozmachem, swoją wielkością i swoim nowatorstwem. Akt ten powoływał do życia związek państwowy Korony Królepolskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Unia Lubelska oparta była na fundamentalnej zasadzie, która przesądziła o jej sukcesie.

Tą fundamentalną zasadą była dobrowolność i równoprawność, którą najpełniej definiowało pochodzące z tamtych czasów zawołanie „równi z równymi, wolni z wolnymi”. Dzisiaj to zawołanie chcemy przypominać, patrząc na współczesne nasze czasy i na współczesną Unię Europejską.

Czynnikiem, który zespalał nowo powołany związek państwowy i czynił go tak silnym, była identyfikacja obywateli ze swoim państwem. Powstała wspólnota duchowa, kulturalna, wspólnota wiary i wartości. Wyzwoliła ona prawdziwe moce twórcze i budziła podziw sąsiadów. Wyzwoliła ona, a przede wszystkim dawała naszym przodkom bezpieczeństwo.

Blisko 400 lat po zawarciu Unii Lubelskiej narody Europy przystąpiły do tworzenia w ubiegłym wieku nowej wartości,
która następnie rozwijała się i stała się swojego rodzaju sukcesorem
Unii Lubelskiej. To Unia Europejska, w skład której wchodzimy my, a do czego dążą również niektórzy z naszych sąsiadów.

W tamtych czasach wspólne państwo wyzwoliło w nas myślenie wspólnotowe i sojusznicze. I mimo, że Unia nie istnieje już w sensie prawnym, myślenie to wciąż jest obecne i przyczynia się
do zacieśniania naszej współpracy, współpracy dwustronnej, regionalnej i europejskiej oraz więzi sojuszniczych w ramach Paktu NATO, w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego. Uważamy to za bezpośrednie dziedzictwo wielkiej Unii Lubelskiej. I chciałbym życzyć Państwu w imieniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, aby tak już zostało.

Dziękuję bardzo!

WYSTĄPIENIE WYGŁOSZONE w Kalwarii Wileńskiej, 6 lipca 2019 r.

Szanowni Panowie Ministrowie, Państwo Posłowie Sejmu RP i Sejmu RL,

Pani Ambasador,
Czcigodni Uczestnicy operacji Ostra Brama, Weterani z Polski, Litwy, Białorusi oraz innych państw, Czcigodni Działacze opozycji antykomunistycznej,
Księże Biskupie, Czcigodni Księża i Osoby Duchowne, Szanowni Państwo!

Rok 2019 jest to czas wielkich rocznic dla Polaków
i Litwinów. Wydarzenia, jakie miały tu miejsce, kształtowały nas
i umacniały. Najstarszą rocznicą o znaczeniu dziejowym było
450-lecie zawarcia Unii Lubelskiej
, która powołała do życia Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Jej zawarcie uczciliśmy wieloma uroczystościami, szczególnie w Lublinie, gdzie hołd Unii złożyli przewodniczący  i  przedstawiciele Parlamentów państw naszej części Europy. Od Mołdawii po Estonię.

Dzisiaj  spotykamy się z nimi w innej Unii  – Unii Europejskiej.

Nasze narody mają za sobą, obok dni chwały, również wiele tragicznych wydarzeń, które niszczyły nasze państwa, ich wolność i dorobek.

Nie udało się jednak zniszczyć bohaterstwa i niezłomności,
a dzisiejsza 75. rocznica operacji wyzwolenia Wilna po kryptonimem „Ostra Brama” jest tego świadectwem.

Dlatego pragnę się pokłonić wszystkim uczestnikom tej heroicznej Akcji. Okryła ona Was Panie i Panowie Kombatanci nieśmiertelną chwałą i weszła na stałe do historii bohaterstwa jako symbol poświęcenia polskiego Żołnierza. Żołnierza, który z Sowietami walczył na terenach Polski do 1963 roku. Pamiętamy także, że Litwa walczyła z Sowietami do końca lat 50. i także do 1963 roku. Była to walka naszych narodów, przedstawicieli naszych narodów o niepodległość i o honor.

Dziś jesteśmy wolni i bezpieczni. Staramy się więc wyciągać właściwe wnioski z przeszłości. Staramy się, by historia się nie powtórzyła. Dziś jesteśmy z Litwą we wspólnym sojuszu obronnym, najpotężniejszym na świecie – w Sojuszu Północnoatlantyckim.
Nasze miejsce jest zawsze w Europie, do której przynależymy wspólnie od zarania naszych dziejów, od Chrztu Polski i od Chrztu Litwy.

Bądźmy  zawsze razem i w myśli, i  działaniu. Czcijmy naszych bohaterów walki o wolność. Niech spoczywają w pokoju wiecznym, otoczeni naszą czcią, wdzięcznością i modlitwą.

Chwała Bohaterom!